panel header


OJO ADIGANG, ADIGUNG, ADIGUNA
Jangan Sok Kuasa, Sok Besar, Sok Sakti
panel menu
panel news ticker
Bagi pencinta game online, kini telah hadir ribuan game yang bisa dimainkan secara gratis di suaramerdeka.com. Ayo para game mania, buruan manfaatkan kanal game online kami di http://suaramerdeka.matchmove.com/games
panel iklan Hosrizon
panel main 1
29 Oktober 2007 | 09:37 wib
Dening Soedjarwo
Panakawan

PUNAKAWAN iku tegese abdi, pendherek, pamomong, utawa kasarane batur. Ing pewayangan, ayahane panakawan sing baku yaiku minangka pendherek. Bendarane tindak menyang ngendi bae sing ndherekake ya panakawan mau. Panakawan iku dudu "pengawal" utawa "body guard", amarga satriya sing didherekake iku umume sekti mandraguna, ora mbutuhake pitulungan menawa ngadhepi pancabaya. Sing perlu panakawan iku tansah tutwuri bendarane menawa tindak menyang ngendi bae.

Anane para raja utawa pangeran sing duwe pendherek, iku mujudake tradisi ing Tanah Jawa utawa ing Indonesia dhewe. Anane pendherek iku lagi tinemu ing candi-candi Jawa Timur, ing candi-candi Jawa Tengah kang luwih tuwa durung ana.

Panakawan iku anane ora mung ing crita wayang bae. Ing crita-crita liyane paraga kayadene panakawan iku uga ana. Saliyane Semar, Gareng, Petruk, Bagong; lan Togog, Bilung; uga ana Bancak, Doyok; Dora, Sembada; Penthul, Tembem; lan liya-liyane. Bagus Burham (asma timure R Ng Ranggawarsita) nalika nyantri ana padhepokan Gebang Tinatar, Panaraga, uga dikantheni pendherek sing jenenge Ki Tanujaya.

Ana sing nggunakake tembung panakawan ana sing nggunakake punakawan. Miturut WJS Poerwadarminta, sing baku iku tembung "panakawan", dene "punakawan" iku klebu tembung nggon-nggonan utawa saka basa dialek. Dene tembung "panakawan" ditegesi pana utawa ngerti lan paham ngenani kawan, sing dikarepake ya bendara sing didherekake mau. Ya mung tembung "kawan" sing tegese kanca iku anane mung ing basa Indonesia. Ing basa Indonesia "sekawan" iku tegese sakanca, dene ing basa Jawa tegese 'papat'.

Ing pewayangan panakawan iku ora mung mligi pendherek nanging uga asring aweh panglipur, aweh tetimbangan lan panjurung marang bendarane.

Panakawan iku kena diarani wewujudane rakyat jelata. Sing akeh-akeh rupane ala tur cacat, ewadene tumrap sing nonton panakawan iku mujudake paraga kang simpatik. Rehne ora duwe status sosial sing dhuwur, panakawan iku bebas mardika ngomong apa bae, bebas geguyon, klebu geguyon sing ngemu kritik utawa guyon parikena.

Panakawan kayadene Semar iku klebu wong sing wicaksana lan jero ngelmune. Paraga kaya Semar iku satemene mung tata laire bae dadi abdi utawa batur. Satemene Semar iku panjanmane Bethara Ismaya. Para dewa padha urmat marang dheweke. Akeh dewa kang ora dibasani, klebu uga Bethara Kamajaya sing banget diurmati dening bendarane. Rehne panakawan iku wewujudane rakyat jelata nanging uga ana sambung rapete karo para dewa, mula bab iki ana gandheng cenenge karo demokrasi, amarga suara rakyat ya suara dewa.

Panakawan iku minangka abdi kudu bisa gawe lejaring penggalihe bendara menawa bendara lagi nandhang sungkawa. Mula panakawan iku kudu bisa dadi pelawak, dadi badhut sing bisa asung panglipur marang bendarane. Ing adegan gara-gara para panakawan padha gegojegan, jogetan, tetembangan utawa ura-ura. Swasana serius dadi ajer, lan liwat para panakawan mau dhalang menehi sesuluh kanggo masyarakat.

Anehe satriya sing didhereki Semar dalah anak-anake iku wis turun-temurun nganti pirang-pirang generasi. Wiwit Parasara nganti Arjuna tekan Parikesit pendhereke ya panakawan papat kasebut. Malah ana sing percaya menawa nganti saiki panakawan kasebut isih ana. Banjur umure wis pirang atus tahun? Ana uga kang duwe panemu menawa jenenging panakawan mau dudu "nama diri" nanging "nama jenis". Dadi ana pirang-pirang Semar, pirang-pirang Gareng, utawa Petruk lan Bagong. Kayadene buta Cakil kang tinemu ing sadhengah lakon wayang, nanging jenenge beda-beda, ana sing jenenge Gendring Caluring, Klanthang Mimis, lan sapanunggalane.

(/35)
Untuk berita terbaru, ikuti kami di Twitter twitter dan Facebook Facebook
Bagi Anda pengguna ponsel, nikmati berita terkini lewat http://m.suaramerdeka.com
Dapatkan SM launcher untuk BlackBerry http://m.suaramerdeka.com/bb/bblauncher/SMLauncher.jad
Bookmark and Share
Baca Juga


Panel menu
image
10 April 2014 | 19:05 wib
Dibaca: 402
image
09 April 2014 | 22:22 wib
Dibaca: 394
image
06 Maret 2014 | 22:54 wib
Dibaca: 1370
image
16 Februari 2014 | 12:41 wib
Dibaca: 1919
image
23 Januari 2014 | 23:48 wib
Dibaca: 2242
Panel menu tepopuler dan terkomentar
10 April 2014 | 19:05 wib
FOOTER